Skip to main content

Featured

Kỹ thuật chăm sóc cây Mai Chiếu Thủy

Mai chiếu thủy (Wrightia religiosa Hook.f) là những loài cây được ưa chuộng vì đặc tính sinh học của chúng là dễ trồng dễ chăm sóc, thậm chí chỉ có tưới nước mà đôi khi quên bón phân mà cây vẫn xanh tươi tốt. Mặt khác Mai chiếu thủy có thể ra hoa thường xuyên , khi cây có hoa tạo ra mùi hương thơm ngào ngạt dễ quyến rũ lòng người. 


Hình ảnh cây mai chiếu thủy chụp từ triễn lãm Bonsai ABFF 2015 tại Việt Nam
Việc chăm sóc và xử lý cây cho hoa theo ý muốn là việc không khó để thực hiện, chỉ cần bỏ tí công sức chăm chút là có kết quả, sau đây là các công việc cần thực hiện:

1/ Công tác cắt tỉa cành nhánh :

+ Công tác cắt tỉa cành nhánh thực hiện thường xuyên bình quân 1 tháng / 1 lần ( mùa mưa) và 2tháng / 1lần ( mùa nắng).

+ Thông thường nên kết hợp công tác cắt tỉa cành nhánh với việc định hình tạo dáng cho cây, trường hợp đơn gian nhất là tạo dáng tán cây hình tròn hay hình tháp.

+ Cần ước lượng kích thước hình dạng tán cây trước khi thực hiện việc cẳt tỉa.

+ Thời gian khi xử lý đến khi ra h…

Cách chọn dụng cụ cần thiết cho Bonsai

Rất nhiều người khi bắt đầu chơi Bonsai không biết rằng họ cần mua những dụng cụ nào. Tôi hy vọng bài viết này sẽ giúp ích cho câu hỏi của họ.

Bonsai, nói nôm na là cây trồng trong chậu nhỏ. Ngày nay, thú chơi Bonsai đã trở nên phổ biến. Trước đây, nhiều người nghĩ rằng bộ môn nghệ thuật này chỉ dành cho “người già”, thì hiện nay, rất nhiều người ở mọi nơi, mọi lứa tuổi thích chơi Bonsai. Ở bất kỳ công việc gì, chúng ta đều cần các công cụ, dụng cụ làm việc thích hợp. Làm Bonsai cũng vậy, chúng ta cần trang bị dụng cụ bonsai cho riêng mình. Rất nhiều dụng cụ Bonsai cần thiết trong việc tạo tác và nuôi trồng Bonsai. Tôi chắc rằng bạn sẽ bị choáng khi bước vào cửa hàng bán dụng cụ Bonsai. Hàng trăm mặt hàng với đủ mẫu mã và công dụng khác nhau. Tuy nhiên, số dụng cụ cần thiết và thông dụng khi làm Bonsai cũng không nhiều. Các dụng cụ này sẽ giúp cho công việc của người làm bonsai dễ dàng hơn và nhanh hơn, đồng thời đảm bảo mang lại kết quả tốt nhất cho cây Bonsai.



Các dụng cụ bonsai thường dùng có thể có giá từ vài chục nghìn đến trăm ngàn, thậm chí cả vài triệu đồng. Đương nhiên, tiền nào của đó, hàng đắt thì chất lượng cao. Tuy vậy, hãy xem xét thật kỹ dụng cụ Bonsai nào thực sự cần thiết và thời lượng sử dụng chúng như thế nào (có thực sự dùng nhiều không? Nếu ít sử dụng, thì không nhất thiết mua loại dụng cụ với chất lượng cao nhất). Tuy nhiên, cũng đừng quên xem xét tầm quan trọng của loại dụng cụ đó trong việc xử lý cây Bonsai; cần chọn các dụng cụ mà tạo nên các vết cắt ngọt, sạch (không “bầy nhầy”) và tránh tổn thương da cây, để cây bình phục nhanh.


Một bộ dụng cụ thiết yếu (gồm những món sẽ giới thiệu sau đây) có thể là tất cả những gì bạn cần, người chơi có thể mua thêm vài món khi đã lên tay nghề. Dụng cụ Bonsai sẽ sử dụng tốt và lâu dài nếu chúng ta sử dụng và bảo quản đúng cách.

Vậy các dụng cụ Bonsai cần thiết là gì? Đó là kéo cắt cành, kéo tỉa lá, kềm cạp tròn và kềm cạp xéo (hoặc cạp 2 công dụng), dây uốn cây và kềm cắt dây.

1.      Kéo cắt cành và kéo tỉa lá
Kéo (dạng kềm có lò xo) là dụng cụ chủ yếu sử dụng khi làm cây Bonsai. Nó giúp chúng ta cắt tỉa cành, nhánh để cây đạt được hình dáng mà chúng ta mong muốn. Có 2 loại kéo (dạng kềm có lò xo) là: Kéo cắt cành với  lưỡi cong và to bản, và kéo cắt lá với lưỡi ốm và thon dài. Ngoài ra, còn kéo đúc cả cây, không có lò xo ở giữa.

Đối với cây Bonsai vừa và lớn, chúng ta thường dùng kéo dạng kềm, có lò xo ở giữa. Với thiết kế tay cầm và lò xo trợ lực, chúng ta có thể dùng kềm cắt cành dễ dàng cắt cành lớn (đường kính không qua 1 cm) mà không bị đau tay. Còn khi tỉa lá, đặc biệt là tán lá dày, kéo (dạng kềm) tỉa lá sẽ giúp chúng ta tỉa nhanh hơn, đỡ tốn sức hơn.

2.      Kềm cạp tròn dùng cho Bonsai
Kềm cạp tròn có chức năng đặc biệt của nó. Loại kềm cạp này có thể cắt mạnh và sâu vào trong thân/ cành gỗ của cây, sau đó lấy đi phần bị nhô ra, các cục u trên thân và cành của cây một cách dễ dàng mà các loại dụng cụ Bonsai khác không thể làm được. Kềm cạp tròn được cầm ở góc phải của khu vực mà chúng ta muốn cắt và sau đó cạp sâu vào bên trong khối u hoặc bất cứ phần nhô ra mà chúng ta muốn loại bỏ.

Kềm cạp tròn cũng có thể dùng để chỉnh sửa các vết cắt mà kéo cắt cành thông thường tạo ra.

Hiện nay trên thị trường có nhiều loại kềm cạp tròn, đa dạng về xuất xứ (ví dụ như Đài Loan, Nhật Bản….) và chất liệu (thép đen, thép Cacbon không rỉ….), người chơi Bonsai nên cân nhắc việc mua một chiếc cạp tròn chất lượng tốt có thể cạp sâu và “ngọt” vào trong thân cành để đảm bảo vết cắt tạo ra được đẹp và gây ra tổn hại thấp nhất cho thân và cành cây.


3.     Kềm cạp xéo dùng cho Bonsai:
Loại cạp này cũng như kéo cắt cành, dùng để cắt tỉa cây. Tuy nhiên, nhờ vào thiết kế đặc biệt- lưỡi cạp xéo tạo 1 góc 45 độ so với tay cầm, cạp xéo có thể cắt cành và tạo ra mặt cắt đẹp trên thân/ cành cây; vết thẹo tạo ra từ mặt cắt sẽ nhỏ hơn. Nhờ vậy, thân/ cành cây ít bị tổn thương và vết thương liền thẹo nhanh hơn, và đẹp hơn so với vết cắt thẳng. Khi cắt, cạp xéo sẽ tạo ra một rãnh nhỏ trên thân/ cành cây, vì vậy, khi lành, vết cắt sẽ rất khó bị nhận ra.

Cũng như kềm cạp tròn, nên lựa loại kềm cạp có chất lượng để đảm bảo cho sự tổn hại mặt cắt là nhỏ nhất.

4.    Kềm cạp 2 công dụng:
Kềm cạp 2 công dụng là sự pha trộn giữa kềm cạp xéo và kềm cạp tròn. Chính vì lý do này, nhiều người mới chơi Bonsai thường lựa chọn mua kềm cạp 2 công dụng thay vì bỏ tiền ra mua 1 cặp cạp tròn và cạp xéo. Đối với các nghệ nhân lâu năm, họ vẫn thường thích sử dụng cạp tròn và cạp xéo cho những chức năng riêng biệt bởi vì những dụng cụ đa năng tuy thuận tiện nhưng sẽ không đem lại kết quả hoàn hảo 100% như các thiết kế có từng công dụng đặc thù.

Kềm cạp 2 công dụng (ở giữa) là "con lai" giữa kềm cạp xéo (phía trái) và  kềm cạp tròn (phía phải)

Công dụng của cạp 2 công dụng cũng tương tự cạp xéo. Lưỡi của kềm cạp 2 công dụng cũng tạo nên 1 góc 45 độ so với tay cầm như cạp xéo, nhưng lưỡi lại tròn có đường cong chứ không phải thẳng. Chính thiết kế này đã tạo nên vết cắt cong và sâu hơn, và sẽ thuận tiện hơn khi cắt những cành lớn hoặc ở những góc khó.

5.    Dây quấn
Để Bonsai có hình dáng theo ý muốn, người chơi Bonsai cần tạo thế cho chúng. Khi tạo thế Bonsai, người chơi có thể dùng dây quấn để chỉnh sửa hình dáng cho cây Bonsai. Các dây được quấn dọc theo cành và thân, tạo độ uốn lượn cho cây.
Có nhiều loại dây dùng để tạo thế Bonsai. Trong số đó, dây nhôm có quấn chỉ và không quấn chỉ gồm các độ dày mỏng khác nhau, tùy theo độ lớn của thân cành mà người chơi muốn uốn sẽ lựa chọn. Ngoài ra, đối với các cành quá nhỏ, dây nhôm tráng men, và dây đồng sẽ được sử dụng.

 6.   Kềm cắt dây:
Khi tạo tác Bonsai, người chơi uốn thân cành, và sau khi đạt được kết quả mong muốn, người chơi sẽ phải gỡ bõ các đoạn dây uốn đi. Vậy dụng cụ Bonsai nào sẽ hỗ trợ việc loại bỏ các đoạn dây này dễ dàng và nhanh chóng? Kềm cắt dây chính là câu trả lời. Người chơi Bonsai có thể sử dụng kéo cắt dây bình bình thường hoặc kéo cắt dây chuyên dùng cho Bonsai.  Các nghệ nhân Bonsai khuyên người chơi nên dùng kéo cắt dây chuyên dùng cho Bonsai bởi vì chúng sẽ giảm thiểu tối đa việc tổn hại thân/ cành cây. Kéo cắt dây chuyên dùng cho Bonsai có lưỡi rất ngắn và đầu tròn cho phép người làm bonsai cắt các đoạn dây nằm ngay trên thân/ cành mà không gây ra dấu vết trầy xước nào.

7.    Cưa xếp hoặc cưa cố định để cưa thân/ cành
Đối với Bonsai lớn, người chơi cần có 1 cây cưa. Ví dụ, khi cành cây có đường kính lớn hơn đường kính cho phép của kềm kéo cắt cành, hoặc kềm cạp xéo, chúng ta cần phải sử dụng cưa bởi vì cố cắt cành lớn hơn đường kính cho phép của dụng cụ Bonsai sẽ làm hư kềm/ kéo/ cạp và tổn hại cành cây (gây nên dập cành, vết cắt khó lành).

Cưa có thể là cưa xếp hoặc cưa cố định. Đa số cưa dùng cho Bonsai thường có lưỡi nhỏ dần về phí đỉnh, đầu lưỡi nhỏ để lách và các nách lá  để cưa cành khi cây có tán lá dày đặc.


8.      Một số dụng cụ Bonsai khác có thể xem xét việc mua chúng:
Một khi người chơi đã tích lũy được kinh nghiệm, tay nghề nâng cao, họ có thể nghĩ đến việc bổ sung thêm dụng cụ Bonsai để việc tạo tác Bonsai nhanh chóng và hiệu quả hơn.

A.    Kéo tỉa nụ, tỉa đọt:
Kéo này trông giống kéo y khoa với lưỡi kéo ngắn và sắc bén, tay cầm dài, và có 2 lỗ nhỏ để xỏ ngón tay vào điều khiển việc tỉa nụ/ đọt một cách chính xác. Kéo tỉa nụ/ đọt có thể dùng để tỉa lá, nụ hoa, và cành nhỏ cho cây Bonsai (Bonsai mini). Kéo này đặc biệt hữu dụng khi chúng ta làm cái cây Bonsai cỡ nhỏ và siêu nhỏ, đòi hỏi sự chi tiết và cẩn thận.

B.    Kéo cắt rễ
Khi cây vào chậu lần đầu, người làm Bonsai cần cắt ngắn hoặc cắt bỏ các rễ lớn. Người chơi có thể dùng cạp xéo hoặc kéo (dạng kềm) cắt cành để làm điều này. Tuy nhiên, trong rễ và các vùng xung quanh rễ có rất nhiều sỏi đá, và có thể làm mẻ hoặc hở và làm hư lưỡi kéo (dạng kềm) cắt cành hoặc cạp xéo. Vì vậy, chúng ta cần kéo cắt rễ; chúng được thiết kế đặc biệt với lưỡi dày hơn và thô to hơn.

C.     Móc rễ
Dụng cụ bonsai dùng để móc rễ (gọi tắt là Dụng cụ Móc rễ) được dùng khi cây Bonsai được vào chậu hoặc thay chậu. Khi người làm Bonsai dời cây Bonsai từ chậu cũ sang chậu mới, họ sẽ giúp rễ bớt rối và làm sạch đất xung quanh rễ. Dụng cụ móc rễ sẽ giúp họ làm sỏi đất xung quanh rễ rời ra và bị loại bỏ, cũng như làm cho rễ bớt rối bời vào nhau.

Loại dụng cụ này có thể có từ 1 đến 3 chỉa nhọn. Loại 1 chỉa sẽ hiệu quả hơn trong việc loại bỏ sỏi đất xung quanh rễ mà không gây hại đến rễ chính và rễ phụ. Trong khi đó loại nhiều chỉa sẽ giúp loại bỏ sỏi đất khi rễ bị rối chùm lại; tuy nhiên cần phải cẩn thận thực hiện vì nếu không sẽ làm hư rễ chính.

 D.  Cào rễ
Cào rễ cũng được sử dụng như móc rễ, dùng để gỡ rối rễ và loại bỏ sỏi đá khi thay chậu/ vô chậu. Tuy nhiên, nó đặc biệt hữu dụng trong việc loại bỏ cỏ hoặc vôi vữa xung quanh bầu rễ. Nó như một cây lược chải nhẹ lên rễ và gỡ bỏ chất bẩn.

E. Cây nhíp
Dụng cụ Bonsai này được dùng nhiều trong việc lại bỏ lá chết cho cây lá kim. Ngoài ra, nhíp dùng cho Bonsai cũng được sử dụng để gắp bỏ những thứ không thích hợp trên cây Bonsai như côn trùng, sâu bọ, cỏ dại….
Nhíp dùng cho Bonsai này nhìn giống như một cây nhíp thông thường nhưng có chút khác biệt ở đuôi. Đa số nhíp dùng cho Bonsai có 1 phần dẹp như cái bay để cạo rêu và dăm hạt (bonsai mini), hoặc đồ cào Bonsai nhỏ

F. Dụng cụ cảo cây
Đôi khi cành/ thân cây quá lớn và chúng ta không thể dùng dây quấn để uốn cong được thì người chơi Bonsai sẽ cần đến cảo cây. Cảo cây được đính lên thân/ cành cần uốn cong và sẽ từ từ uốn chúng và tạo nên các đường cong mà chúng ta cần.

G.    Kềm cạp bổ (Tùng)
Kềm cạp bổ (tùng) có lưỡi khá thẳng (gần gần như vuông góc), và có thể mở rộng ra để chia tách cành, chứ không giống như các cạp khác là cạp sâu vào trong. Kềm cạp bổ thường dùng để chia cành và thân, sau đó có thể uốn cong chúng, tạo nên một kiểu dáng mới.

H.    Các dụng cụ khác
Ngoài các dụng cụ trên, các dụng cụ bonsai khác cũng có thể sử dụng trong từng hoàn cảnh khác nhau. Các dụng cụ Bonsai được đề cập vừa rồi chỉ là các dụng cụ chủ yếu và thường sử dụng. Các dụng cụ khác được sử dụng cho việc tạo dáng, đục thân, nuôi trồng bonsai….. có thể bao gồm: kềm cạp lột da, dao gọt, máy làm Jin và bộ mũi, cọ chải rong….

Comments

Popular Posts